Iglesias - Concello de Muros

Neste apartado, a primera obra digna de ser apreciada localízase na parte alta da capital municipal, na rúa da Igrexa, á que se chega subiendo polo Camino Novo, é a Igrexa Parroquial de Muros, de estilo gótico. Este templo constitúe o edificio relixioso máis importante da vila e que anteriormente se coñecía como a Colexiata de Santa María do Campo. Foi mandado construír por D. Lope de Mendoza non século XIV, e así o atestigua a inscripción que se atopa enclavada na porta principal, sendo terminado non ano 1400. No referente á sua estructura, o edificio consta dunha única e ampla nave dividida en cinco tramos que termina na capela mayor, na cabeceira, que se cobre counha vistosa bóveda de crucería. Dita nave está cuberta a dúas augas cun teito de madeira, que descansa sobre arcos apuntados. Co paso do tempo foi sufriendo diversas obras e ampliacións, e desta maneira engadíronselle as capelas que pertencenós séculos XV e XVI, e que onde se atopanos diferentes altares nos que se localizan interesantes sepulcros medievais. Do templo primitivoconsérvase a portada principal de acceso, o rosetón gótico, algúns canecillos e moitos dos signos lapidarios gremiaies gravados nos sillares.

Non exterior ten unha torre campanario barroca do ano 1757 que presenta unha balaustrada pétrea no corpo das campás, ademais dun pórtico cuberto que se sitúa sobre a entrada principal, e diante do mesmo estendese un dilatado e fermosísimo atrio onde na Idade Media se reunía o “Concejo” que gobernaba a vila. A campá máis grande desta Igrexa, que aínda hoxe en día repica no seu campanario, foi un regalo de Montero Ríos, e fixo a viaxe ata aquí nun carro de vacas. Os anciáns que na actualidade residen na vila refírense a ela como “a campá de Montero”. A imaxe máis venerada polo pobo muradán atópase tamén nesta Igrexa. Trátase dunha imaxe do Cristo da Agonía, que é unha representación barroca de Cristo, na que se reflexa unha gran expresión de sufrimento. Encóntrase no altar das Dores e sae en procesión polas rúas muradás o día de Venres Santo. Parece ser que foi feita por encargo do Gremio dos Mareantes desta vila.

Se continuámol-o percorrido polo patrimonio relixioso do municipio de Muros é obrigado facer unha parada na parroquia de Esteiro, pois nela atopamos diferentes mostras de calidade dende este punto de vista. De entre todas elas a que reviste un maior interese arquitectónico é a Igrexa Vella de Esteiro, que cronoloxicamente se encadra nos séculos XVII e XVIII. A poucos metros da Igrexa sitúase o campanario. A sinxeleza e claridade de formas son as notas que distinguen a esta construcción.

Na parroquia de Tal, o visitante podo recrearse coa contemplación dunha edificación de gran calidade. Referímonos á Igrexa Parroquial de Tal, que foi realizada en etapas sucesivas entre o século XVII e o XIX. No exterior o elemento que recibe un tratamento máis especial é a fachada que está composta por un frontón triangular decorado con pináculos e enmarcado por pilastras. Sobre este dispónse un óculo que a súa vez está coroado por un campanario de estructura cadrada. A imaxe máis significativa do interior representa a Santa Catalina. Esta procede da illa veciña do mesmo nome e alí estivo durante moitos anos nunha fermosa capela, hoxe arruinada, á que se podo acceder nas horas en que a marea está baixa.

Na parroquia de Abelleira, de entre tódalas edificacións que aquí se localizan, o viaxeiro non debe deixar de admirar a Igrexa Parroquial, que está datada entre os séculos XVII-XVIII e pertence ó estilo neoclásico. No interior destaca a presencia dun coro no que se dispón unha singular pila bautismal.

A visita ós monumentos relixiosos do municipio de Muros pódese rematar na parroquia de Torea, onde o máis destacable é a Igrexa Parroquial de San Xián. Esta fermosa mostra da arte rural galega encádrase non século XVI e a súa estructura compónse dunha planta de cruz latina e unha soa nave. Destaca-la paisaxe natural que rodea a esta construcción.

Nesta construcción de orixen medieval foi fruto dunha completa reestructuración no seculo XVIII. O máis chamativo é a presencia dun coro o que se accede por unha escalera adosada o muro.

Na parroquia de Serres destacamos a Igrexa Parroquial de San Juan Bautista. Non hai constancia da data da súa construcción, aínda que a partida mais antiga que se conserva no seu arquivo data de 1600, por elo se supón que tamén daquela debería existir algún tipo de igrexa. No século XVIII a Cofraría de Na. Sa. das Dores paga a construcción da capela titular, incorporada ó corpo principal da igrexa. No 1892 faise unha ampliación importante, quedando este edificio con planta de cruz latina: sacristía, presbiterio, nave central e dúas capelas. En 1984 remodélase o presbiterio, desprazándose cara diante o altar de pedra que estaba incorporado ó retablo, tamén de pedra; e engádese un sagrario de pedra atopado entre escombros. En 1991 amplíase de novo, quedando a nave central de forma cudrangular. O deseño actual non se encadra en ningún estilo definido. No seu interior consérvanse imaxes de bastante valor.